BAN THƯ KÝ ASEAN QUỐC GIA VIỆT NAM

Bộ Ngoại Giao - Vụ ASEAN

Giới thiệu về ASEAN » Các nước thành viên ASEAN

Hợp tác về Lao động

2.1 Tổng quan

Với một lực lượng lao động lên đến gần 300 triệu người, ASEAN nhận thấy tầm quan trọng của việc tạo việc làm, nâng cao chất lượng lao động và tạo điều kiện an ninh xã hội đối với người lao động, bởi đó là nguồn vốn to lớn đóng vai trò then chốt trong việc định hướng phát triển nền kinh tế-xã hội. Vì thế, từ năm 1975, các Bộ trưởng ASEAN về Lao động đã họp lần thứ nhất và lập ra Ban tư vấn về lao động xác định các lĩnh vực hợp tác về lao động. 

Mục tiêu chung của hợp tác ASEAN trong lĩnh vực lao động là hướng tới cải thiện tốt hơn đời sống người dân, lao động hiệu quả cao, bảo vệ xã hội cho người dân ASEAN thông qua việc nâng cao tính cạnh tranh của lực lượng lao động, tạo dựng một môi trường làm việc hài hòa và tiến bộ, và thúc đẩy việc làm bền vững.

Hợp tác về lao động bao gồm các hoạt động: Chia sẻ thông tin kinh nghiệm tại hội thảo với các đối tác hợp tác và đối tác đối thoại xã hội; Phân tích hiệu quả trong lĩnh vực lao động ở các nước ASEAN nhằm xác định hướng ưu tiên chiến lược trong mục tiêu phát triển lao động; Tăng cường tham vấn và đồng thuận về các chính sách trong lĩnh vực lao động; Đạo tạo năng lực, nâng cao nhận thức về thực tiễn lao động; Hợp tác quốc tế và đối thoại hợp tác với các Đối tác, tạo điều kiện thu hút tài trợ về kinh phí và kỹ thuật để hỗ trợ năng lực các cơ quan điều hành lao động ASEAN; Giám sát tiêu chuẩn và chỉ số tiến bộ nhằm bảo đảm hoàn thành các mục tiêu đã đề ra; Mở rộng sự tham gia của các tổ chức xã hội, các bên quan tâm và nhân dân nói chung hướng tới mục tiêu chung về hợp tác lao động.

2.1.1 Cơ chế và khuôn khổ

Cơ chế Hội nghị Bộ trưởng Lao động trực thuộc Hội đồng Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN họp 2 năm/lần. Các cơ chế bên dưới có trách nhiệm phục vụ và báo cáo lên Hội nghị Bộ trưởng Lao động bao gồm:

- Hội nghị Quan chức cao cấp Lao động ASEAN (SLOM), xen giữa nhiệm kỳ của Hội nghị Bộ trưởng Lao động: bao gồm đại diện cao cấp đến từ mỗi nước ASEAN, họp mỗi năm một lần nhằm bàn về các vấn đề liên quan đến lao động trong ASEAN, chuẩn bị, giúp việc và trình các đề xuất, kiến nghị lên Hội nghị Bộ trưởng để quyết định và thông qua. Dưới SLOM có 4 nhóm làm việc.

- Ủy ban Lao động Di cư ASEAN (ACMW): đóng vai trò là đầu mối phối hợp trong ASEAN về hai vấn đề là bảo đảm thực hiện hiệu quả các cam kết của Tuyên bố về Thúc đẩy và Bảo vệ Quyền của Lao động di cư; và tạo điều kiện xây dựng một công cụ ASEAN về bảo vệ và thúc đẩy quyền của lao động di cư.

Ủy ban ACMW họp ít nhất một lần trong năm và có thể tổ chức họp bổ sung theo yêu cầu. Nhiệm vụ của Ủy ban là: Triển khai các mục tiêu của Tuyên bố; Tạo điều kiện chia sẻ thực tiễn trong khu vực ASEAN về vấn đề thúc đẩy và bảo vệ quyền của lao động di cư; Thúc đẩy quan hệ hợp tác và hỗ trợ khu vực và song phương về các vấn đề liên quan đến quyền của lao động di cư; Cung cấp, chia sẻ thông tin về vấn đề liên quan đến lao động di cư, nhằm mục đích nâng cao các chương trình và chính sách bảo vệ quyền của lao động di cư ở nước cử và nước nhận; Khuyến khích các tổ chức quốc tế, các đối tác đối thoại và các nước khác tôn trọng các nguyên tắc và ủng hộ, hỗ trợ việc thực hiện các biện pháp đã đề cập trong Tuyên bố; Thúc đẩy việc hài hòa các cơ chế giữa nước cử và nước nhận nhằm thúc đẩy và bảo vệ quyền của lao động di cư nhằm triển khai cam kết đã được đưa tại đoạn 17 của Tuyên bố; Phối hợp hướng tới việc xây dựng một cơ chế ASEAN về bảo vệ và thúc đẩy quyền của lao động di cư…

- Hội nghị nhóm làm việc về thực tiễn lao động tiến bộ nhằm nâng cao tính cạnh tranh của ASEAN (SLOM-WG): được thành lập lần đầu tiên năm 2006 với tư cách là Nhóm làm việc đặc biệt và được tái cơ cấu trở thành cơ quan thường trực dưới khuôn khổ của SLOM vào năm 2008. SLOM-WG có nhiệm vụ tập trung nỗ lực vào các lĩnh vực ưu tiên như nguồn nhân lực, an ninh xã hội, quan hệ công nghiệp, lập mạng lưới và phát triển kỹ năng, công nhận kỹ năng, luật lao động, thống kê lao động, và kỷ luật lao động.

- Mạng an toàn và vệ sinh lao động (OSHNET) được thành lập vào năm 1999, với mục đích thúc đẩy hợp tác trong vấn đề vệ sinh, an toàn lao động trong khu vực. Đây cũng là một cơ chế trao đổi kinh nghiệm và thông tin trong lĩnh vực tiêu chuẩn vệ sinh và an toàn lao động, đào tạo, nghiên cứu và thanh tra.

- Nhóm làm việc về phòng chống và kiểm soát HIV trong môi trường lao động: được thành lập vào tháng 5/2008 với mục tiêu chính là tạo điều kiện đối thoại chính sách và chia sẻ thông tin giữa các nước thành viên về các thực tiễn lao động, các hoạt động chiến lược có liên quan đến HIV/AIDS trong môi trường lao động.

Ngoài ra, ASEAN cũng có nhiều hoạt động hợp tác với các Đối tác đối thoại trong nhiều lĩnh vực như quan hệ lao động, bảo vệ xã hội, phát triển nguồn nhân lực. Các hoạt động hợp tác lao động ASEAN+3 được thiết lập từ năm 2001 với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc với việc tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN+3 (ALMM+3) định kỳ 2 năm/lần. ASEAN cũng hợp tác với các tổ chức quốc tế, đặc biệt là Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).

2.1.2 Các văn kiện nền tảng


Kể từ năm 2000, hoạt động của ASEAN trong lĩnh vực lao động và nguồn nhân lực được hướng dẫn bởi Chương trình làm việc Bộ trưởng Lao động ASEAN. Chương trình Làm việc tạo khuôn khổ để lực lượng lao động trong khu vực đối phó với các thách thức của quá trình toàn cầu hóa và tự do hóa. Chương trình làm việc đặt ra các lĩnh vực ưu tiên cho các giai đoạn nhằm bảo đảm việc đạt được mục tiêu một cách hiệu quả nhất.

Bên cạnh các lĩnh vực ưu tiên, với việc ký thông qua Tuyên bố ASEAN về Thúc đẩy và Bảo vệ quyền của lao động di cư (2007), ASEAN có thêm cơ sở để giải quyết vấn đề lao động di cư. Tuyên bố này tạo điều kiện cho các nước ASEAN thúc đẩy công bằng, bảo vệ lao động, trả tiền lương và tạo điều kiện làm việc cho người lao động. Hiện ASEAN đang thảo luận về một văn kiện pháp lý ASEAN về thúc đẩy và bảo vệ lao động di cư.

2.1.3 Trọng tâm ưu tiên và phương hướng đến năm 2015

Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng VHXH ASEAN khẳng định mục tiêu và các biện pháp cụ thể nhằm thúc đẩy hợp tác lao động ASEAN tại các mục A.2 (Đầu tư phát triển nguồn nhân lực), mục A.3 (Thúc đẩy việc làm ổn định), mục C.2 (Thúc đẩy và Bảo vệ quyền của lao động di cư). Việc triển khai thực hiện từng phần KHTT, kết hợp với các Chương trình hành động chuyên ngành góp phần bảo đảm vững chắc mục tiêu chiến lược đề ra.

Bên cạnh đó, ASEAN vẫn tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên đã được xác định trong Chương trình làm việc của Bộ trưởng Lao động giai đoạn 2010-2015 là: tạo việc làm, giám sát thị trường lao động, lưu chuyển lao động, bảo vệ xã hội, hợp tác với bên thứ ba, và vệ sinh an toàn lao động.

    Để các lĩnh vực lao động được hoạt động hiệu quả, cần thiết phải tập trung vào bốn ưu tiên chiến lược với các mục tiêu cụ thể là:

•    Tổ chức hợp pháp: bảo đảm quyền của lao động và điều kiện làm việc được bảo vệ theo pháp luật. Trên cơ sở đó, mục tiêu ngắn hạn đối với ưu tiên chiến lược này là (1) bảo vệ và thúc đẩy quyền của lao động, bao gồm cả lao động di cư trong khu vực; (2) áp dụng luật lao động của các nước thành viên, có tính đến các tiêu chuẩn lao động của ILO và quốc tế.

•    Năng lực thể chế: nhằm bảo đảm các cơ quan chính phủ có nănglwujc giám sát việc thực thi các quy định và luật lao động. Để triển khai ưu tiên này, cần thiết phải (1) thúc đẩy thực tiễn khu vực, (2) điều chỉnh hiệu quả vệ sinh và an toàn lao động nhằm bảo đảm điều kiện an toàn cho lao động ASEAN, (3) áp dụng hiệu quả hệ thống luật pháp lao động của các quốc gia vào việc giải quyết các tranh chấp, (4) hoàn thiện hệ thống bảo vệ xã hội quốc gia giúp lao động đối phó tốt với dịch bệnh, khuyết tật và tuổi già, (5) cung cấp các dịch vụ việc làm cho người tìm việc và nhà tuyển dụng và quản lý hiệu quả các cơ quan tuyển dụng lao động ưu nhân, (6) tạo điều kiện đối thoại chính sách và chia sẻ thông tin về thực tiễn lao động và hoạt động chiến lược về các vấn đề liên quan đến HIV/AIDS trong môi trường lao động

•    Đối tác xã hội: tổ chức đối thoại xã hội giữa các đối tác trong lĩnh vực lao động ở cấp quốc gia và khu vực. Mục tiêu trước mắt là (1) tổ chức thảo luận về các vấn đề có mối quan tâm chung giữa các tổ chức công đoàn, các cơ quan tuyển dụng, thành phần kinh tế tư nhân và đại diện của chính phủ, (2) thiết lập quan hệ công nghiệp ở cấp độ công ty nhằm khuyến khích lao động tiến bộ, (3) nâng cao hợp tác với các đối tác lao động ngoại khối như ILO, các đối tác lao động song phương, các tổ chức lao động NGO quốc tế và công đoàn.

•    Thị trường lao động và phát triển nguồn lao động: các thị trường lao động giúp tạo nên cơ hội việc làm ổn định và hệ thống phát triển lao động giúp xây dựng một lực lượng lao động có tính cạnh tranh cao. Mục tiêu trước mặt là: (1) thiết lập hệ thống thúc đẩy sự lưu chuyển của lao động có kỹ năng trong ASEAN, (2) tính toán, phân tích, giám sát, và tuyên truyền hiệu quả về tuyển dụng, tiền lương, điều kiện lao động, kỹ năng, đòi hỏi và các tác động khác của tự do hóa thương mại và thách thức kinh tế toàn cầu, (3) thúc đẩy thực tiễn lao động tiến bộ liên quan đến việc phát triển lực lượng lao động, đào tạo kỹ năng, tiêu chuẩn, hiệu quả lao động và luật lao động nhằm bảo đảm tính cạnh tranh của các doanh nghiệp và lực lượng lao động của các nước ASEAN và khu vực nói chung, (4) tạo lập thông tin về thị trường lao động, thường xuyên cập nhật và phổ biến hiệu quả.

2.2 Một số kết quả hợp tác 

- Tại Hội nghị Bộ trưởng Lao động (ALMM) lần đầu tiên (Gia-các-ta, In-đô-nê-xi-a, năm 1975), các Bộ trưởng đã quyết định thành lập một Ủy ban đặc biệt nhằm đánh giá các vấn đề hợp tác trong các lĩnh vực lao động và nguồn nhân lực, và nghiên cứu tổ chức các hoạt động, dự án cụ thể, trong đó có các hoạt động trao đổi định kỳ, thường xuyên chuyên gia trong quản lý lao động, hội thảo về an toàn công nghiệp, đào tạo nhân lực, lên kế hoạch về phát triển lao động, quan hệ lao động, thông qua hợp tác với các tổ chức đa phương và phi chính phủ.

- Tại Hội nghị ALMM đặc biệt (Baguio, Phi-líp-pin, 1976), các Bộ trưởng đã thông qua Chương trình hành động 7 điểm nhằm triển khai quyết định của các nhà Lãnh đạo ASEAN về nhu cầu phát triển xã hội trong khu vực, đặc biệt về phát triển lao động và nguồn nhân lực. Hội nghị cũng đã quyết định thể chế hóa cơ chế họp Hội nghị ALMM thành hai năm/lần và nâng cấp Ủy ban đặc biệt thành Ủy ban Thường trực.

- Hội nghị ALMM lần thứ ba (Kua-la Lăm-pơ, Ma-lai-xi-a, 26-27/5/1980) đã đánh giá lại các hoạt động được tổ chức trong chuyến thăm trao đổi nghiên cứu về vấn đề lao động giữa các nước ASEAN. Hội nghị cũng đã thông qua đề xuất của Hội thảo về Chương trình Hỗ trợ kỹ thuật trong các nước đang phát triển ASEAN về Lao động và Nhân lực, trong đó nhấn m ạnh sự cần thiết phải tăng cường đầu mối ở mỗi Bộ Lao động trong việc thúc đẩy trao đổi thông tin và ý tưởng vững chắc và liên tục. Hội nghị cũng đồng ý tổ chức Hội thảo chuyên đề về Luật lao động.

- Hội nghị ALMM lần thứ tư diễn ra tại Xinh-ga-po từ ngày 6-7/9/1982 đã thống nhất thiết lập một Trung tâm ASEAN về Quan hệ lao động công nghiệp, nhằm tạo điều kiện cho việc trao đổi thông tin và kinh nghiệm để hỗ trợ các nước ASEAN củng cố hệ thống và thực tiễn quan hệ công nghiệp của nước mình. Hội nghị cũng đống ý thiết lập một Nhóm làm việc kỹ thuật giám sát và báo cáo về các chương trình đào tạo trong hợp tác kỹ thuật giữa các nước.

- Hội nghị ALMM lần thứ năm họp tại Manila, từ ngày 8-9/10/1984, lần đầu tiên đã xem xét đến vấn đề lao động di cư. Các Bộ trưởng cho rằng đây là một vấn đề lao động phức tạp còn tồn tại trong các nước, do đó cần có cách tiếp cận phù hợp. Các Bộ trưởng đã thống nhất cần giám sát chặt chẽ về tình hình và các vấn đề nổi lên trong lĩnh vực này, nhấn mạnh tiếp tục trao đổi thông tin phục vụ cho hoạt động trên. Hội nghị đã thông qua về nguyên tắc hai dự án gồm Chương trình ASEAN về cải thiện môi trường và điều kiện làm việc, và Mạng thông tin Lao động ASEAN về Quan hệ lao động/luật lao động.

- Hội nghị ALMM lần thứ sáu (Bru-nây Đa-rút-xa-lam, 27-29/11/1986) đã thông qua dự án  Trung tâm Thông tin và Đào tạo ASEAN về Cải thiện Môi trường và Điều kiện làm việc. Dự án trung tâm này được trình lên UNDP để được hỗ trợ hoạt động như là một dự án ưu tiên của ASEAN. Bên cạnh đó, Chương trình ASEAN về Quan hệ lao động và Nghiên cứu lao động được đặt tại Trung tâm khu vực ILO tại Băng Cốc. Hội nghị ALMM lần thứ sáu cũng thảo luận về vấn đề thực tiễn và rào cản bảo hộ lao động, vấn đề đang gây ra những tác động ngược đến quan hệ lao động, việc làm và năng suất lao động.

- Tại Hội nghị ALMM lần thứ chín (Manila, 26/10-7/11/1992), các Bộ trưởng đã bày tỏ lo ngại về các vấn đề như sự bất bình đẳng trong buôn bán, gắn vấn đề lao động với nhân quyền và nhất trí rằng ASEAN cần có tiếng nói thống nhất trong các vấn đề trên. Các Bộ trưởng cũng bày tỏ quan điểm về vấn đề tác động của tự do hóa thương mại, tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ đối với vấn đề việc làm, nâng cao năng suất lao động và cải thiện điều kiện lao động. Do đó, đã thông qua Dự án ASEAN về Lập kế hoạch phát triển nhân lực ASEAN và xem đây là một trong những ưu tiên cần được thực hiện. Các Bộ trưởng cũng nhấn mạnh sự cần thiết việc triển khai khả năng hợp tác trong vấn đề thiết lập mạng lưới thông tin khu vực, bao gồm cả việc thiết lập một trung tâm thông tin khu vực ASEAN.

- Các cuộc họp chính thức của Bộ trưởng Lao động lần thứ 10 (1994), thứ 11 (1996) và không chính thức (1995) đã khẳng định cam kết cải thiện điều kiện lao động sống về lĩnh vực kinh tế và xã hội cho người lao động. Các Bộ trưởng kêu gọi Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) giúp đỡ kỹ thuật và cung cấp nguồn lực để thúc đẩy tạo công ăn việc làm, giảm nghèo và thanh toán nạn lao động trẻ em. 

Một số dự án thực hiện tập trung vào việc tạo công ăn việc làm, cải thiện điều kiện và môi trường làm việc và thi tay nghề. Hội thảo về trung tâm an toàn và sức khỏe nghề nghiệp (10/1996) đã kiến nghị thành lập Mạng lưới an toàn và sức khỏe nghề nghiệp ASEAN (ASEAN-OSHNET). Các cuộc thi tay nghề ASEAN được tổ chức hằng năm nhằm nâng cao tay nghề của các lực lượng lao động, góp phần thúc đẩy tiềm năng kinh tế trong từng nước ASEAN.

- Các Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN chính thức thứ 11(1996) và không chính thức lần thứ 2 tại Việt Nam (4/1997) tập trung vào tăng cường chất lượng lao động và cuộc sống của người lao động trong khu vực. Các Bộ trưởng nhất trí tiếp tục phát triển nguồn lực có tay nghề cao, đồng thời sử dụng hiệu suất cao nguồn nhân lực trong ASEAN. Năm 1996-1997, UNDP tài trợ ASEAN triển khai dự án nghiên cứu khả thi việc thành lập một trung tâm phát triển và kế hoạch hóa nguồn nhân lực khu vực ASEAN và chuẩn bị chương trình công tác bao gồm các dự án về phát triển nguồn nhân lực.

- Kể từ năm 2000, tất cả các hoạt động hợp tác về lao động và nguồn nhân lực của ASEAN đều được thực hiện trong khuôn khổ Chương trình Công tác của Bộ trưởng Lao động ASEAN. Chương trình Công tác của ALM xác định 5 lĩnh vực ưu tiên lớn: tạo công ăn việc làm, giám sát thị trường lao động, sự di chuyển của lao động, bảo trợ xã hội và hợp tác ba bên. 

- Tháng 5/2006, tại Hội nghị ALMM lần thứ 19, các Bộ trưởng Lao động ASEAN nhất trí bổ sung thêm 1 lĩnh vực ưu tiên nữa trong Chương trình Công tác là vệ sinh an toàn lao động (OSH). Lĩnh vực ưu tiên mới này bao gồm (i) các hoạt động thúc đẩy và ngăn ngừa trong OSH, (ii) xây dựng các kế hoạch làm việc OSH cấp quốc gia, (iii) xây dựng nguồn nhân lực OSH, và (iii) tuyên truyền về OSH như là một lĩnh vực ưu tiên trong chương trình nghị sự về lao động quốc gia và khu vực.

Cũng tại Hội nghị ALMM lần thứ 19, các Bộ trưởng cũng bày tỏ sự đánh giá cao đối với các Đối tác đối thoại trong hợp tác với ASEAN triển khai các sáng kiến như: Hệ thống công nhận kỹ năng nâng cao trong ASEAN, Chương trình ASEAN-Nhật Bản về Quan hệ công nghiệp, Hệ thống Bảo vệ tăng cường xã hội trong ASEAN, các Chương trình phát triển nguồn nhân lực ASEAN-Hàn Quốc cho các quan chức cao cấp, Hội thảo cấp cao ASEAN-Trung Quốc về An ninh xã hội. Trong hợp tác với ILO, các Bộ trưởng hoan nghênh việc hoàn thành Sáng kiến nghiên cứu chung ASEAN-ILO về HIV/AIDS và Thế giới việc làm trong khu vực ASEAN, trong đó xác định các hoạt động tiếp tục triển khai chung giữa hai bên về vấn đề này.

- Năm 2007, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 12 (Cebu, Phi-líp-pin, tháng 1/2007), các nhà Lãnh đạo ASEAN đã ký thông qua Tuyên bố ASEAN về Bảo vệ và Thúc đẩy Quyền của Lao động di cư, đánh dấu một mốc quan trọng trong các nỗ lực của ASEAN nhằm đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực này. Ủy ban ASEAN thực thiện Tuyên bố nói trên (ACMW) sau đó đã được thành lập vào tháng 7/2007, đặt trong khuôn khổ Hội nghị các Quan chức cao cấp Lao động (SLOM). Cuộc họp đầu tiên của ACMW đã được tổ chức tại Xinh-ga-po vào tháng 10/2008.

- Tại Hội nghị ALMM lần thứ 20, các Bộ trưởng ghi nhận những tiến bộ đạt được trong các vấn đề như: hợp tác Lao động ASEAN tập trung vào các lĩnh vực có liên quan đến thực tiễn vệ sinh an toàn lao động. Trong vấn đề thực tiễn lao động tiến bộ, đã có 3 dự án thực hiện thành công dưới phạm vi của Nhóm Làm việc đặc biệt về thực tiễn lao động tiến bộ nhằm nâng cao tính cạnh tranh của ASEAN (AHWG). Dự án nâng cao hệ thống nhận diện kỹ năng trong ASEAN bắt đầu thực hiện vào tháng 12/2007 sau khi các Quan chức cao cấp Lao động ASEAN thống nhất về phương pháp mới hướng tới việc thiết lập một khuôn khổ nhận diện kỹ năng trong khu vực. Vào tháng 5/2008, bản nghiên cứu về “Thực tiễn lao động tiến bộ nhằm nâng cao tính cạnh tranh của ASEAN” được thống nhất và trình lên Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN. Nghiên cứu đề xuất các lĩnh vực mà các quốc gia ASEAN đều có thể chuẩn bị cho thị trường lao động và xây dựng nguồn vốn nhân lực nhằm tối đa hóa lợi ích trong hội nhập ASEAN, chống lại các thách thức hiện có. 

- Diễn đàn Lao động di cư ASEAN cũng được lập ra năm 2008 nhằm nghiên cứu cách thức chia sẻ thông tin và kinh nghiệm liên quan đến vấn đề này. Diễn đàn cũng đã đề xuất các cách thức thực hiện Tuyên bố ASEAN về Thúc đẩy và Bảo vệ các quyền của Lao động di cư (được các nhà Lãnh đạo ASEAN ký đầu năm 2007).

Ghi nhận những kết quả trong hợp tác lao động ASEAN trong phạm vi trách nhiệm của AHWG, Hội nghị ALMM lần thứ 20 đã thông qua việc tái cơ cấu AHWG trở thành một cơ quan thường trực báo cáo các vấn đề lên SLOM.

Trong hợp tác với ILO để triển khai Thỏa thuận hợp tác giữa Ban thư ký ASEAN và ILO (3/2007), ASEAN cũng đã tiến hành nhiều hoạt động liên quan đến việc thống kê thị trường lao động, các nhà doanh nghiệp trẻ, phòng chống và kiểm soát HIV trong khu vực lao động và quan hệ công nghiệp. 

Trong triển khai Tuyên bố ASEAN về thúc đẩy và bảo vệ quyền của lao động di cư, Hội thảo ASEAN lần thứ 3 về Lao động di cư đã được tổ chức tại Hà Nội (7/2010), với chủ đề “Nâng cao nhận thức và dịch vụ thông tin nhằm bảo vệ quyền của lao động di cư”. Hội thảo lần thứ 4 dự kiến được tổ chức cuối năm 2011 tại Bali, In-đô-nê-xi-a. Bên cạnh đó cũng diễn ra Hội thảo ASEAN về cải tiến quản lý lao động ngoài nước và Hội thảo lần thứ 2 về Thực tiễn Bảo vệ lao động di cư được tổ chức vào ngày 16-17/12/2010 tại Manila, Phi-líp-pin.

- Tại Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN lần thứ 21 (Hà Nội, tháng 5/2010), các nước đã tập trung thảo luận và nhất trí đẩy mạnh hợp tác về: Giảm thiểu tác động của khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu lên thị trường lao động ASEAN; Hợp tác lao động hướng đến Cộng đồng ASEAN; và hợp tác Lao động với các đối tác đối thoại và tổ chức quốc tế.

Đối với vấn đề giảm thiểu tác động của khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu lên thị trường lao động các ASEAN, các Bộ trưởng nhấn mạnh cam kết tiếp tục đẩy nhanh nỗ lực tập thể nhằm chống lại các tác động với mục tiêu nâng cao năng suất và tạo cơ hội việc làm. Để thực hiện được điều đó, các Bộ trưởng ghi nhận sự cần thiết của việc tăng cường giáo dục, đào việc kỹ thuật và tay nghề, học tập suốt đời, đồng thời triển khai các biện pháp trung và dài hạn nhằm nâng cao chất lượng lao động.

Trong tăng cường hợp tác lao động trong Cộng đồng ASEAN, các Bộ trưởng ghi nhận những kết quả đạt được trong triển khai Chương trình làm việc của các Bộ trưởng Lao động ASEAN giai đoạn 2001-2010. Về Chương trình ASEAN-OSHNET, các Bộ trưởng thống nhất trong 10 năm tới, Chương trình này cần tiến tới cách tiếp cận hành động nhằm nâng cao tiêu chuẩn OSH trong ASEAN. 

Các Bộ trưởng cũng tái khẳng định cam kết triển khai Tuyên bố ASEAN về Thúc đẩy và bảo vệ quyền của lao động di cư ASEAN. Với số lượng lao động di cư trong khu vực đã gia tăng đáng kể trong 15 năm qua và tỉ lệ lao động di cư bất hợp pháp tương đối cao kéo theo các thách thức như an ninh, lạm dụng, bóc lột, ngược đãi lao động, các chi phí xã hội... là vấn đề nổi cộm trong ASEAN. Cho nên vấn đề này đã được đưa vào là một trong năm lĩnh vực ưu tiên lớn của Chương trình Công tác của Bộ trưởng Lao động ASEAN (2010-2015).

Tại Hội nghị này, các Bộ trưởng Lao động ASEAN đã thông qua 2 văn kiện quan trọng là: (i) Bộ hướng dẫn của ASEAN về thực tiễn quan hệ lao động công nghiệp hài hòa, và (ii) Chương trình làm việc của các Bộ rưởng lao động ASEAN giai đoạn 2010-2015. Chương trình làm việc mới bao gồm bốn ưu tiến chiến lược là cơ sở pháp lý, năng lực thế chế, quan hệ xã hội, và phát triển nhân lực và thị trường lao động.

- Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN lần thứ 22 (Căm-pu-chia, tháng 5/2012) đã thảo luận về các nội dung hợp tác xung quanh 2 chủ đề ưu tiên là “Tăng cường Bảo trợ xã hội và Phát triển các kỹ năng”, trong bối cảnh ASEAN đang đẩy mạnh các nỗ lực trong giai đoạn cuối trước mốc hình thành Cộng đồng vào 2015; rà soát và bàn biện pháp thúc đẩy triển khai Chương trình làm việc của các Bộ trưởng Lao động ASEAN 2010-2015; đẩy mạnh các hoạt động cụ thể thực hiện Tuyên bố ASEAN về Phát triển Nguồn nhân lực và các Kỹ năng cho Phục hồi và Phát triển Bền vững thông qua tại Cấp cao ASEAN 17 (Hà Nội, tháng 10/2010) và Tuyên bố Cebu về Thúc đẩy và Bảo vệ Quyền của Lao động di cư thông qua tại Cấp cao ASEAN 13 (Cebu, Phi-líp-pin, tháng 1/2007); nhất trí tiếp tục mở rộng hợp tác với các Đối tác trong khuôn khổ hợp tác ASEAN+3 về lao động, dựa trên các ưu tiên đã được xác định trong Chương trình làm việc của các Bộ trưởng Lao động ASEAN 2010-2015. Cũng dịp này đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN+3 lần thứ 7 và Hội nghị Nguồn nhân lực ASEAN lần thứ 3.  

- Trong hợp tác với các Đối tác đối thoại, tại Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN+3 (Hà Nội, 5/2010), các Bộ trưởng đã kiểm điểm lại tình hình hợp tác trong khuôn khổ hợp tác ASEAN+3, trao đổi quan điểm về các vấn đề liên quan đến thúc đẩy lao động bên vững. 

Các Bộ trưởng ghi nhận việc tổ chức các hoạt động như Hội thảo cấp cao ASEAN-Trung Quốc về Bảo hiểm xã hội (9-11/9/2009), giai đoạn 2 “Chương trình ASEAN-Nhật Bản về hợp tác phát triển nguồn nhân lực cho các nước CLMV”, Chương trình đào tạo về “Hệ thống đánh giá kỹ năng trong hợp tác với các doanh nghiệp kinh tế tư nhân (27/7-7/8/2009). Các Bộ trưởng cũng ghi nhận việc thành công Đối thoại chính sách ASEAN+3 về an toàn lao động và hệ thống quản lý y tế (OSH-MS) hướng tới các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vào ngày 12-13/2/2010 tại Lào. 

Các Bộ trưởng hoan nghênh sáng kiến mới của Nhật nhằm triển khai dự án “Thúc đẩy xây dựng mạng an toàn việc làm ở châu Á” nhằm giải quyết nhu cầu khu vực trong chuyển giao kinh nghiệm về hệ thống an toàn việc làm, đặc biệt trong hẹ thống bảo hiểm thất nghiệp và xây dựng năng lực các cơ quan dịch vụ việc làm. Các Bộ trưởng cũng hoan nghênh việc tổ chức thành công Chương trình phát triển nguồn nhân lực ở Hàn Quốc (25/11/2008) với chủ đề “Thách thức và kinh nghiệm trong định hướng các vấn đề lao động và việc làm trong chương trình nghị sự quốc gia”.

Trong hợp tác với ILO, Hiệp định Hợp tác giữa Ban thư ký ASEAN và Văn phòng Tổ chức lao động quốc tế (ILO) xác định các lĩnh vực hợp tác bao gồm an toàn lao động (OSH), HIV/AIDS và môi trường làm việc, quan hệ công nghiệp, việc làm cho thanh niên, an ninh xã hội và lao động di cư. Sau khi ký Hiệp định năm 2007, ASEAN và ILO đã tổ chức nhiều hoạt động chung, hội thảo, triển khai nhiều sáng kiến và dự án chung, chẳng hạn như Dự án Quan hệ Công nghiệp ASEAN-ILO/Nhật Bản, Dự án nghiên cứu so sánh Luật lao động ASEAN, Hợp tác ASEAN/ILO về Xóa bỏ các hình thức bóc lột lao động trẻ em tồi tệ nhất. Tại Hội nghị Bộ trưởng Lao động lần thứ 21 (5/2010), các Bộ trưởng cũng ghi nhận một số hoạt động đã được tổ chức thành công như Hội thảo khu vực “Hướng tới hội nhập ASEAN: thúc đẩy thực tiễn quan hệ công nghiệp an toàn và hài hòa” (2/2009), Hội thảo khu vực về “Các vấn đề quan hệ công nghiệp mới nổi lên và xu hướng ở các nước ASEAN trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế/tài chính”. Các Bộ trưởng cũng hoan nghênh việc tổ chức Hội thảo thứ ba về “Khuôn khổ pháp lý và thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp lao động vào tháng 11/2010.

Ngày đăng: 10/12/2015, 06:52 pm